I. Avlu (Alay Meydanı)

Birûn denilen dış hizmet yapılarının bulunduğu I. Avlu, Saray’ın en geniş avlusudur. Osmanlı padişahları sefere gidiş ve dönüşlerinde, Cuma Selamlığı gibi alaylarda (törenlerde) bu avludan ihtişamla geçerdi. Bu avlu çeşitli törenler öncesinde ve elçi kabullerinde; yeniçeriler, hizmetliler ve onların atları için bir bekleme alanı olarak kullanılırdı. Saray’ın diğer bölümlerinin aksine halk bu Avlu’ya girebilirdi.

Avlunun iki yanında dış hizmet yapıları vardı. Solda odun ambarları, halıların altına serilen hasırların yapıldığı işlikler, inşaat ve onarım atölyeleri yer alırdı. Bu taraftaki yapılar arasında cebehane olarak kullanılan Aya İrini kilisesi ile 16. yüzyılda inşa edilen ve 18. yüzyılda yenilenip genişletilen Darphane binaları günümüzde de mevcuttur. Altın ve gümüş sikkelerin basıldığı Darphane’de Saray’ın sanatçı ve zanaatkâr topluluğu olan Ehl-i Hiref teşkilatına ait atölyeler bulunurdu. Avlunun sağında ise Enderunlu iç oğlanların tedavi edildikleri Enderun Hastanesi, Saray’ın su dağıtım sistemini oluşturan Dolap Ocağı, Saray için ekmek (fodla) ve simit imal eden Has Fırın vardı. Bu yapıların tamamı avludan yüksek duvarlarla ayrılırdı. Saray’ın ikinci kapısı yakınında halkın dava dilekçelerini, şikâyetlerini ilettikleri Deavi Kasrı denilen küçük bir köşk mevcuttu.