II. Avlu (Divan Meydanı)

Osmanlı Devleti’nin yönetim merkezi ve bir tören alanı olan bu avlu Saray’ın inşası sırasında şekillenmiş, 16. yüzyılda özellikle Kanuni Sultan Süleyman döneminde genişletilerek yenilenmiştir. Avlunun dört yanı revaklarla çevrilidir. Çeşitli eksenleri olan avlunun en önemli ekseni padişahı temsil eden Babüssaade eksenidir. Avlu’nun sağında Saray mutfakları, solunda Divanhane (Divan-ı Hümâyûn veya Kubbealtı), Dış Hazine, Harem’in Arabalar Kapısı, Adalet Kulesi, Zülüflü Baltacılar Koğuşu yer alırken avluya girişte sol taraftaki revakların arkasındaki alt kotta ise Has Ahırlar ve Beşir Ağa Camii yer alır. Haftada dört kez devlet işlerinin görüşüldüğü Divanhane'nin ve hemen üzerinde yükselen Adalet Kulesi'nin yer aldğı bu avluya  Divan Meydanı veya Adalet Meydanı da denilirdi.

Cülus denilen Padişahın tahta çıkış töreni, ordu sefere çıkmadan önce Sancak-ı Şerif’in Sadrazam'a teslim töreni, arefe divanı, bayramlaşma töreni, padişahların cenaze töreni, sipahi ve yeniçerilere üç ayda bir maaşlarının ödenmesi sırasında düzenlenen ulûfe törenleri ve elçi kabulleri bu avluda yapılırdı. Galebe Divanı denen bu törende avlu revaklarına dizilen yeniçeri ve sipahilere maaş ve yemek dağıtılırken elçilerin görmesi sağlanırdı. Büyük bir ihtişamla yapılan bu törenlerde, devletin zenginliği ve gücü yabancı elçilere gösterilmek istenirdi.